Artykuł

Czym są choroby nowotworowe skóry?

Jak zapobiegać powstawaniu nowotworów wywoływanych przez promieniowanie UV?

Z tekstu
dowiesz się:

  • jakie są rodzaje nowotworów złośliwych skóry i jak powstają,
  • dlaczego słońce jest zagrożeniem dla skóry,
  • dlaczego profilaktyka i samodzielne badania skóry są tak istotne,
  • jak wygląda leczenie nowotworów skóry.

Artykuł na
7 minut czytania

Skóra jest największym organem człowieka. Do jej zadań należą m.in. regulacja temperatury ciała, a także ochrona przed światem zewnętrznym. Z tego względu jest bardzo mocno narażona na uszkodzenia mechaniczne oraz działanie szkodliwych czynników. Jednym z największych zagrożeń dla skóry jest promieniowanie ultrafioletowe, które może doprowadzić do powstawania nowotworów.

Nowotwory (w tym nowotwory skóry) dzieli się na złośliwe oraz łagodne. Choć najbardziej znanym nowotworem skóry jest czerniak, istnieją również inne zmiany, o których warto wiedzieć(1).

Nowotwory złośliwe skóry
– rodzaje i objawy

Nowotwory skóry to najczęstsze nowotwory złośliwe występujące u ludzi rasy kaukaskiej(białej)(2). Złośliwe nowotwory skóry dzieli się na podstawie dwóch kryteriów – występujących objawów oraz pochodzenia z poszczególnych warstw skóry. Za zdecydowaną większość zachorowań w tej grupie nowotworów odpowiadają raki, wśród nich podstawnokomórkowy i kolczystokomórkowy. Czerniak skóry, choć występuje zdecydowanie rzadziej, odpowiada jednak za większość zgonów z powodu nowotworów skóry(1).

Istnieje kilka najczęstszych rodzajów nowotworów złośliwych skóry:

  • rak podstawnokomórkowy,
  • rak płaskonabłonkowy (inaczej kolczyskomórkowy),
  • rak z komórek Merkla, (inaczej rak neuroendokrynny skóry)
  • mięsak Kaposiego,
  • rak skóry Pageta(1).

Charakterystyka wybranych nowotworów złośliwych skóry(a)

Rak podstawnokomórkowy

Objawy:
Zmiany guzkowate o różnym stopniu zaczerwienienia oraz perłowej powierzchni.

Przyczyny:
Przewlekła ekspozycja na słońce, długi i częsty kontakt ze środkami chemicznymi, pochodnymi ropy i związkami arsenu(b).

Rak płaskonabłonkowy skóry

Objawy:
Zmiany o charakterze rogowacenia słonecznego lub zmiany rakowe w pobliżu blizn, stanów zapalnych oraz owrzodzeń

Przyczyny:
Poparzenia słoneczne, bardzo długa ekspozycja na słońce, infekcje wirusem HPV(c).

Mięsak Kaposiego

Objawy:
Zmiany o bardzo szerokim spektrum – ciemnobrązowe, fioletowe i czerwonawoniebieskie grudki, guzki oraz plamki.

Przyczyny:
Infekcje wirusem opryszczki HHV-8, upośledzenie odporności w przypadku zakażenia HIV i chorych na AIDS(d).

Czerniak

Objawy:
Płaskie, wylewające się znamiona – plamy o poszarpanych krawędziach i niejednolitym kolorze(e).

Przyczyny:
Długotrwała ekspozycja na słońce.

Rak z komórek Merkla

Objawy:
Zmiany skórne na głowie oraz szyi. Charakterystyczny jest czerwony guz o gładkiej powierzchni.

Przyczyny:
Długotrwała ekspozycja na słońce, zaburzenia pracy układu immunologicznego(f).

Rak skóry Pageta

Objawy:
Plamy rumieniowe na narządach płciowych, które dają uczucie pieczenia i swędzenia.

Przyczyny:
Inne zmiany nowotworowe narządów migrujące do naskórka(g).

Nowotwory skóry wywoływane działaniem promieniowania UV – dlaczego należy uważać na słońce i jak dbać o skórę?

Głównym czynnikiem ryzyka rozwoju nowotworów skóry jest promieniowanie UV. Jeśli więc skóra nie jest odpowiednio zabezpieczona, może dojść do powstania zmian nowotworowych. Jak zmniejszyć ryzyko zachorowania(3)? Sprawdź:

Dbaj o utrzymywanie odpowiedniego nawilżenia skóry (pij dużo wody i stosuj kremy nawilżające). W ten sposób skóra pozostanie w dobrej kondycji i będzie mogła lepiej się bronić przed szkodliwymi czynnikami zewnętrznymi.
Stosuj kremy z filtrem SPF UVA i UVA. Pamiętaj, aby zabezpieczać skórę przez cały rok. Szkodliwe promieniowanie może docierać do skóry nawet przez warstwę chmur.
Unikaj słońca między 11:00 a 16:00. W tym czasie promieniowanie jest najintensywniejsze. Jeśli nie masz takiej możliwości (np. ze względu na pracę), zadbaj o noszenie przewiewnej odzieży.
Unikaj opalania się. Zamiast leżeć bez ruchu na słońcu, wybieraj aktywny sposób spędzania czasu na dworze. Pamiętaj też o ochronie skóry za pomocą kremów z filtrem SPF oraz osłanianiu głowy, szyi, karku oraz oczu – noś kapelusze z szerokim rondem i okulary przeciwsłoneczne.
Nie korzystaj z solarium. Promieniowanie generowane przez lampy jest bardzo szkodliwe. U osób, które korzystają z solarium, ryzyko rozwoju czerniaka wzrasta o 20%(4).

Choć ochrona przed słońcem nie zapobiegnie powstawaniu nowotworów takich jak np. mięsak Kaposiego czy rak skóry Pageta, jest w stanie zminimalizować ryzyko powstawania czerniaka czy najczęściej wykrywanego w Polsce raka podstawnokomórkowego.

Chcesz sprawdzić, jakie rokowania daje czerniak? Przeczytaj nasz artykuł: Rokowanie w czerniaku skóry w zależności od stopnia rozwoju choroby.

Warto wiedzieć

Według klasyfikacji Fitzpatricka istnieje 6 różnych fototypów skóry (karnacji). Na jej podstawie można określić sposób reakcji skóry na działanie promieniowania UV. Fototypy I (celtycki) oraz II (północnoeuropejski) charakteryzują się obecnością niewielkiej ilości melaniny w skórze oraz skłonnością do podrażnień i zaczerwienień. Są to typy najbardziej narażone na poparzenia słoneczne. Osoby z fototypem III (środkowoeuropejskim) i IV (południowoeuropejskim) są mniej narażone na poparzenia. Skóra o fototypie V i VI jest najbardziej chroniona przed promieniowaniem(5).

Dlaczego profilaktyka oraz właściwa pielęgnacja są tak istotne dla zdrowia?

Pamiętaj o samodzielnym badaniu swojej skóry. Co najmniej raz w miesiącu dokładnie obejrzyj widoczne na niej znamiona: plamy, pieprzyki, przebarwienia, grudki i stany zapalne. Zwróć także uwagę na to, czy od poprzedniego badania nie zmieniły one nieco swojego wyglądu. Jeśli coś wzbudzi Twój niepokój, umów się na wizytę do dermatologa lub chirurga-onkologa. Specjalista za pomocą dermatoskopu (urządzenia powiększającego z wmontowanym oświetleniem) dokładnie obejrzy znamiona i oceni, czy warto poddać je dokładniejszej analizie. W kolejnym kroku może wyciąć zmianę z marginesem zdrowej skóry, a następnie zlecić badanie histopatologiczne, które polega na obejrzeniu wyciętego materiału pod mikroskopem.

Przeczytaj również nasz artykuł i dowiedz się, jakie są sposoby na walkę z czerniakiem. Trudno Ci samodzielnie ocenić, czy niektóre zmiany na Twojej skórze wymagają konsultacji? Wykorzystaj do tego celu aplikację SkinVision, która ułatwi Ci kontrolę znamion. Narzędzie automatycznie przeanalizuje zdjęcia przedstawiające zmiany, a następnie wygeneruje informacje na temat stopnia ryzyka oraz zaleceń dotyczących dalszych działań. Choć aplikacja nie zastąpi konsultacji ze specjalistą, może się okazać bardzo dobrym sposobem na rutynową kontrolę skóry.

Nowotwory skóry - o czym warto wiedzieć?

Leczenie onkologiczne pacjentów z nowotworami skóry jest w bardzo dużym stopniu zależne od rodzaju raka, jego stadium rozwoju oraz miejsca występowania. W każdym z tych przypadków najważniejsze jest jednak wczesne wykrycie zmiany nowotworowej i wdrożenie odpowiedniej terapii.

W przypadku czerniaka i raka podstawnokomórkowego szanse na całkowite wyzdrowienie rosną, gdy zostaną one wykryte we wczesnych stadiach . Im bardziej zaawansowana zmiana, tym większa potrzeba dłuższego i bardziej złożonego leczenia onkologicznego. Szacuje się, że do 5 lat od wykrycia raka płaskonabłonkowego przeżywa 90% pacjentów(6). Rak z komórek Merkla charakteryzuje się natomiast bardzo dużą złośliwością, a przez to znacznie gorszymi rokowaniami.

Chcesz się dowiedzieć, jak wygląda terapia onkologiczna czerniaka? Przeczytaj nasz artykuł i przekonaj się, na czym polegają diagnostyka czerniaka oraz jego leczenie.

Nowotwory złośliwe skóry są głownie efektem szkodliwego działania promieniowaniowania UV. Innymi powodami zmian nowotworowych skóry są obniżona odporność i zakażenia wirusami (HPV, HHV-8, HIV). Choć nie jesteś w stanie w pełni ochronić się przed rozwojem któregoś z nowotworów skóry na skutek promieniowania słonecznego, możesz zmniejszyć ryzyko ich wystąpienia. Pamiętaj również, że na efekty leczenia nowotworów skóry bardzo duży wpływ ma czas wykrycia choroby. Nie odkładaj więc samodzielnych badań oraz kontroli u specjalisty na później.

Dowiedz się więcej o czerniaku i zwiększ szansę na wcześniejsze rozpoznanie tej choroby


Artykuł

Czym są choroby nowotworowe skóry?

Czytaj

Artykuł

Rokowanie w czerniaku skóry: jak zmienia się w zależności od stopnia rozwoju choroby?

Czytaj

Artykuł

Samokontrola i profilaktyka – skuteczne sposoby na ochronę przed czerniakiem

Czytaj

Artykuł

Kiedy zgłosić się do lekarza, czyli diagnostyka czerniaka

Czytaj

© 2021 Novartis

Serwis przeznaczony jest dla odbiorców z terenu Polski

PL2106185967